Lojistik sektöründe yaygın kullanılan bir terimdir. 10 teker kamyon ifadesi halk dilinde yerleşmiştir. Teknik adlandırmadan ziyade bu isimle anılır. Bu araçlar, operasyonel olarak kritik öneme sahiptir. Yük taşıma kapasitesi ve yasal sınırları çok önemlidir.
Türkiye Karayolları mevzuatı net limitler koymuştur. Bir kamyonun kapasitesi dingil sayısına bağlıdır. Taşıma kapasitesini bilmek ticari verimlilik sağlar.
10 Teker Kamyon Kavramının Teknik Tanımı
Üç Dingilli Yapı: Klasik 10 Teker
10 teker kamyon genellikle üç dingilli (aks) şasiyi ifade eder. Bu, katı şasi (rigid) kamyon tipidir. Ön kısımda tek bir dingil bulunur. Bu dingil üzerinde iki lastik yer alır.
Arka kısımda ise tandem aks grubu vardır. Bu grupta yan yana iki dingil bulunur. Her bir arka dingil çift lastiklidir. Toplamda sekiz arka lastik bulunur. Böylece yola temas eden lastik sayısı ona ulaşır.
6×4 Konfigürasyonunun Önemi
Bu araçlar teknik olarak 6×4 veya 6×2 konfigürasyonundadır. 6×4 konfigürasyonu ağır hizmet için idealdir. Üstün çekiş gücü ve zorlu arazi şartlarına dayanıklılık sağlar. Bu tip araçlar genellikle dizel yakıtla çalışır. Örneğin Ford Trucks 3542D bir 6×4 damperli kamyondur.
6×4 çekiciler de mevcuttur. Ağır nakliye taşımacılığında kullanılırlar. Bu araçlar yüksek performans sunmak üzere tasarlanmıştır.
İlginizi çekebilir: K Belgesi Çeşitleri: Karayolu Taşıma Yönetmeliği Kapsamında
Kırkayak ile Terminolojik Fark
10 teker kamyon terimi, Kırkayak kamyonlarla karıştırılabilir. Kırkayak kamyonlar dört dingilli araçlardır. Standart olarak 12 tekerleğe sahiptirler. Kırkayak kamyonlar 2002 yılında geliştirilmiştir.
Ancak bu araçlar da 10 tekerlekli modda hareket edebilir. Yüksüzken yakıt tasarrufu için bir dingil kaldırılır. Bu kaldırma mekanizması esneklik sağlar. Kapasite hesaplamasında bu ayrım kritiktir.
10 Teker Kamyon Yasal Olarak Kaç Ton Yük Taşır?
Azami Yüklü Ağırlık (AYY) Sınırları
Bir aracın taşıyabileceği yük, Azami Yüklü Ağırlık (AYY) ile sınırlıdır. AYY, aracın dara ağırlığı ve net yükünün toplamıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği bu ağırlığı sınırlar. Yasal limit, aracın teknik kapasitesini aşamaz.
Üç dingilli motorlu araçlar için standart AYY limiti 25 tondur. Bu, karayolunda izin verilen maksimum toplam ağırlıktır.
Azami Yük Kapasitesinde 26 Tonluk İstisna
Belirli teknik şartlar sağlandığında AYY yükseltilebilir. Tahrikli dingilin çift lastikle donatılması gerekir. Ayrıca havalı süspansiyon sistemi de şarttır. Bu şartlar sağlanırsa sınır 26 tona çıkar.
Modern 6×4 kamyon modelleri bu 26 tonluk üst limiti sağlar. Örneğin, Mercedes-Benz Axor 2633 bir 6×4 damperli kamyondur.
Dingil Ağırlığı Kısıtlamaları
Toplam AYY’nin 26 ton olması tek şart değildir. Yükün araç üzerindeki dağılımı da yasalara uymalıdır. Dingil ağırlığı limitleri yükün tek bir noktada yoğunlaşmasını engeller.
Tahriksiz tek dingil (ön aks) için maksimum yük 10.0 tondur. Tahrikli tek dingilde maksimum yük 11.5 tondur. Arka tandem dingil grubu için ise 21 tondan 24 tona kadar limitler değişir. Bu limitler dingiller arası mesafeye bağlıdır.
İlginizi çekebilir: Taşıma İrsaliyesi Nedir? Nakliyeciler İçin Tam Kılavuz
Net Yük Kapasitesinin Hesaplanması
Net yük kapasitesi (Payload), ticari karlılığın temel göstergesidir. Net yük, yasal AYY’den aracın Dara Ağırlığı çıkarılarak bulunur.
Ağır hizmet 6×4 kamyon şasilerinin dara ağırlığı yüksektir. Tipik dara ağırlığı 11.0 ton ile 14.0 ton aralığındadır. Bazı Mercedes-Benz Axor modelleri 14.8 tona yakın olabilir.
Yasal AYY 26 ton olduğunda, net taşıma kapasitesi azalır. Tipik bir 10 teker kamyonun yasal net yükü 12 ton ile 15 ton arasında değişir. Bu aralık üstyapı tipine göre farklılık gösterir.
Teknik Kapasite ile Yasal Sınırlar Arasındaki Uyum Açığı
Üreticinin Teknik Sınırı (GVW Technical)
Ticari araçlar zorlu koşullar için yüksek dayanıklılıkta üretilir. Bu durum teknik kapasitenin yasal limitten fazla olmasına yol açar. Örneğin, bir Ford Cargo 3542D 6×4 kamyonun teknik azami ağırlığı 34,000 kg (34 ton) olarak belirtilmiştir.
Yasal üst limit 26 ton iken, teknik limit 34 tondur. Arada 8 tonluk ciddi bir fark vardır. Bu fark “teknik uyum açığı” olarak adlandırılır.
Yüksek Teknik Kapasitenin Faydaları
Bu 8 tonluk teknik fazla kapasite bir avantajdır. Araç sürekli tasarım limitlerinin altında çalışır. Bu, daha yüksek bir operasyonel güvenlik marjı sağlar. Aynı zamanda uzun araç ömrü elde edilir.
Yüksek teknik kapasite, ağır hizmet koşullarına dayanıklılığa yapılan bir yatırımdır. Az arıza oranı ve uzun operasyonel süreklilik hedeflenir.
Yasal Aşırı Yükleme Riski
Yasal ağırlık sınırının (26 ton AYY) aşılması risklidir. Fazla yükle yakalanan araçlar cezai yaptırımlarla karşılaşır. Yük yasal sınırlara indirilene kadar trafikten men edilir.
Ayrıca güvenlik açısından da risk oluşur. Frenleme sistemi 26 ton AYY baz alınarak tasarlanmıştır. Aşırı yük frenleme mesafesini tehlikeli ölçüde uzatır.
Kırkayak Kamyon (4 Dingil) Kapasite Farkı
Dört Dingilli Kamyonun Yasal Avantajı
Sürekli yüksek net yük taşıması gereken işletmeler için Kırkayak idealdir. Dört dingilli kamyonların yasal AYY sınırı 32 tondur. Bu, 10 teker kamyona göre 6 ton daha fazladır.
Yüksek hacimli ulusal taşımacılıkta Kırkayak daha maliyet-etkindir. Dört dingilli kamyonlar 32 ile 40 ton aralığına kadar yük taşıma yapabilir.
İlginizi çekebilir: K Belgesi İstemeyen Araçlar: Kimler Kapsam Dışı?
Kırkayak Net Yükü
Kırkayak kamyonun tahmini dara ağırlığı 13-16 ton civarındadır. Yasal 32 ton AYY düşüldüğünde net kapasite artar. Net taşıma kapasitesi 16 ton ile 19 ton aralığına yükselir.
Bu, 3 dingilli araca göre ortalama 4-5 tonluk bir taşıma avantajı demektir.
Taşıma İşletmeciliği ve K1 Yetki Belgesi
Kamyon Cinsi Taşıtların Tanımı
Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne göre kamyonlar tanımlanmıştır. Kamyon, izin verilen azami yüklü ağırlığı 3500 kilogramdan fazla olan motorlu taşıttır. Eşya taşımak için özel olarak imal edilmiş olmalıdır.
Kamyonet ise azami yüklü ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen araçtır. Kamyon tanımı, 10 teker kamyon gibi büyük araçları kapsar.
K1 Belgesi Zorunluluğu
Yurtiçi eşya taşımacılığı yapan firmalar için K1 Yetki Belgesi zorunludur. Bu belge ticari amaçlı eşya taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. K1 Yetki Belgesi almadan bu faaliyeti yürütmek yasaktır.
K1 Belgesi sahipleri taşıt belgesinde kayıtlı araçlarını kullanmak zorundadırlar. Taşıt belgesine kaydedilmeyen taşıtlar faaliyetlerde kullanılamaz.
Asgari Kapasite Şartları
K1 Yetki Belgesi almak için asgari kapasite şartı vardır. Gerçek kişiler en az 1 birim taşıt ve 25 tonluk asgari kapasiteye sahip olmalıdır. Tüzel kişiler ise en az 2 birim taşıt ve 50 tonluk asgari kapasiteye sahip olmalıdır.
Asgari kapasite hesabında kamyon cinsi taşıtların azami yüklü ağırlıkları 32 ton kabul edilir. Bu limit 32 tondan fazla olsa dahi değişmez.
İlginizi çekebilir: L1 Belgesi Nedir ve Yurtiçi Lojistik Yetki Belgesi Şartları
K1 Belgesi Kiralama ve İşlem Kolaylığı
Taşıma yetki belgesi kiralama hizmetleri mevcuttur. K1 Belgesi Kiralama veya L1 Belgesi Kiralama hizmeti alınabilir. Kiralama işlemleri hızlı bir süreçle işlemektedir.
Gerekli evraklar temsilciye gönderilir. Ödeme havale veya taksitli olarak yapılabilir. Ardından e-Devlet üzerinden tanımlama yapılır. K1 Belgesi e-devlet muvafakatname işlemi 10 dakika sürebilir.
K1 Belgesi işlemleri aynı gün içinde müşterilere sağlanabilmektedir.
Araç Boyutları ve Teknik Detaylar
Yasal Boyut Sınırlamaları
Karayollarında seyreden araçların boyutları yönetmelikle belirlenmiştir. Araçların azami genişliği 2,55 metredir. Azami yükseklik ise 4,00 metredir. Otobüs dışındaki motorlu araçlarda azami uzunluk 12,00 metredir.
Bu boyutlara uymayan bölünemeyen yükler için özel izin belgesi gerekir.
10 Teker Kamyonların Operasyonel Çevikliği
10 teker kamyonlar (3 dingilli), genellikle orta boy kamyon segmentindedir. Şehir içi kullanımda manevra kabiliyeti önemlidir. Kırkayak kamyonlar tırlara göre dar alanlarda daha rahattır.
Bazı damperli kamyon üstyapıları 16-18-20 m³ hacminde olabilir. Üstyapılarda yüksek mukavemetli çelik kullanılır (S355 MC veya St52).
Farklı Kullanım Alanları ve Tahrik Tipleri
10 teker kamyonlar (6×4) ağır hizmet için idealdir. Madencilik ve inşaat sektöründe sıklıkla kullanılırlar. 6×4 kamyon modelleri 150-380 beygir gücüne sahip olabilir.
Tahrik tekerleği konfigürasyonları 4×2, 4×4, 6×4, 6×6 veya 8×4 olabilir. Ağır yük kamyonları için 6×4 ve 8×4 konfigürasyonları yaygındır.
K1 Belgesi ve Yetki Belgesi Çeşitleri
Yurtiçi Eşya Taşımacılığı Belgesi
Kamyon ile ticari amaçlı yurtiçi eşya taşımacılığı için K1 Yetki Belgesi alınır. Hususi taşımacılık yapanlar için ise K2 Yetki Belgesi gereklidir. Eşya taşımacılığı yetki belgeleri C, K, L, M, N, P ve R türlerine ayrılır.
K1 Belgesi sahibi gerçek kişiler asgari 1 taşıt ve 25 ton kapasiteye sahip olmalıdır.
İlginizi çekebilir: Kamyon ve Kamyonetlerde İstiap Haddi: Yasal Sınırlar
Lojistik İşletmeciliği ve L1 Belgesi
Lojistik işletmecisi, taşımacılığın yanı sıra depolama ve paketleme hizmetlerini de üstlenir. Yurtiçi lojistik işletmeciliği için L1 Yetki Belgesi alınır.
L1 Belgesi için en az 3 birim taşıt, 75 ton kapasite ve 75.000 TL sermaye şartı vardır. Ayrıca merkezde en az 500 m² açık/kapalı alan kullanımı zorunludur.
10 Teker Kamyon İçin Operasyonel ve Yasal Özet
Taşıma Sınırları Tablosu Özeti
| Araç Tipi | Teknik Konfigürasyon | Yasal Azami Yüklü Ağırlık (AYY) | Tahmini Yasal Net Yük Kapasitesi |
| 10 Teker Kamyon | 3 Dingilli (6×4 veya 6×2) | 26 Ton (Maksimum Şartlarda) | 12 – 15 Ton |
| Kırkayak Kamyon | 4 Dingilli (8×4 veya 8×2) | 32 Ton | 16 – 19 Ton |
Filo Yönetimi İçin Kritik Bilgi
Taşıma planlamasında 34 tonluk teknik kapasite değil, 26 tonluk yasal AYY esastır. Eğer sürekli 15 ton üzeri yük taşınacaksa, 4 dingilli Kırkayak modeli ticari verimlilik sağlar.
10 teker kamyon (6×4), yüksek arazi performansı ve dayanıklılık isteyen filolar için uygundur. Dara ağırlığını düşürmek yasal net yük kapasitesini maksimize etmenin tek yoludur.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Halk dilindeki 10 teker kamyon teknik olarak hangi araç tipini ifade eder?
Halk dilindeki 10 teker kamyon genellikle üç dingilli (aks) katı şasi kamyonları (6×4 veya 6×2) ifade eder. Bu araçların yola temas eden lastik sayısı 10’dur.
10 teker kamyonun (3 dingilli) Türkiye’de yasal olarak taşıyabileceği azami toplam ağırlık nedir?
Üç dingilli motorlu araçlar için yasal Azami Yüklü Ağırlık (AYY) standart olarak 25 tondur, ancak belirli teknik şartlar sağlandığında bu limit en fazla 26 tona yükseltilebilir.
10 teker kamyonun (3 dingilli) net taşıma kapasitesi kaç tondur?
Dara ağırlığı (yaklaşık 11-14 ton) düşüldüğünde, 10 teker kamyonun yasal net yük kapasitesi karayollarında genellikle 12 ton ile 15 ton arasında değişmektedir.
İlginizi çekebilir: Tonaj Sınırı, Yük Taşıma Kapasitesi ve Kamyon Tonajları
Neden Kırkayak kamyon (4 dingilli) daha fazla yük taşıyabilir?
Kırkayak kamyonlar (4 dingilli) yasal olarak daha yüksek Azami Yüklü Ağırlığa (AYY) sahiptirler. Yasal AYY sınırları Kırkayak için 32 tondur, bu da 3 dingilli araca göre 6 ton daha fazla taşıma kapasitesi sağlar.
Sektördeki Yeriniz İçin Hemen Harekete Geçin
10 teker kamyonunuzun yasal sınırları dahilinde verimli çalışması için K1 Yetki Belgesi zorunludur. Yasalara uygun ve hızlı bir şekilde K1 belgesi kiralama hizmetimizden faydalanın. Sorunsuz bir lojistik süreci başlatmak için müşteri temsilcimizle iletişime geçin. TIKLA, ARA ve yetki belgenizi aynı gün aktif edin.
